Алматы қаласы Әуезов аудандық №10 қалалық емханасының реабилитолог-физиотерапевт дәрігері Омашова Арай Абайқызымен физиотерапия мен оңалтудың маңызы туралы әңгімелескен едік. Дәрігердің пайдалы кеңестерін оқырмандар назарына ұсынуды жөн көрдік.
– Арай Абайқызы, физиотерапия мен реабилитацияның айырмашылығы неде?
– Физиотерапия – физикалық факторлардың көмегімен емдеуге және ағзаның қалпына келуіне ықпал ететін медициналық әдістердің бірі. Ал реабилитацияның мақсаты кеңірек: аурудан, жарақаттан немесе операциядан кейін адамның қозғалысын қалпына келтіріп, күнделікті өмірге қайта бейімдеу.
Реабилитация әр пациентке жеке жоспарланады. Бір адамға тиімді болған ем екіншісіне сәйкес келмеуі мүмкін.
– Емханада қандай физиотерапиялық ем-шаралар жүргізіледі?
– Дәрігердің көрсетіліміне қарай электрофорез, фонофорез, ультрадыбыстық, лазерлік, магниттік терапия, емдік дене шынықтыру және массаж сияқты әдістер қолданылуы мүмкін. Емнің түрі, ұзақтығы мен курсы пациенттің диагнозы мен жағдайына қарай белгіленеді.
Сондықтан «қай аппарат жақсы?» дегеннен гөрі, «менің жағдайыма қандай ем қажет?» деген сұрақ маңызды.
– Физиотерапия қандай жағдайларда қажет?
– Ол тірек-қимыл жүйесі ауруларында, жарақаттар мен операциялардан кейін, неврологиялық ауруларда, инсульттен кейін және кейбір басқа жағдайларда оңалту құрамында қолданылады.
Физиотерапияны барлық ауруды емдейтін жеке әдіс ретінде қарастыруға болмайды. Көбіне негізгі еммен қатар емдік дене шынықтыру, қозғалыс белсенділігі және басқа оңалту шараларымен бірге жүргізілгенде тиімді.
– Массаждың пайдасы қандай?
– Массаж бұлшықетті босаңсытуға, керілуді азайтуға және адамның өзін жақсы сезінуіне көмектесуі мүмкін. Бірақ оны да кез келген жағдайда жасауға болмайды. Сондықтан массаж алдында дәрігермен кеңескен дұрыс.
«Массаж неғұрлым ауыр болса, соғұрлым пайдалы» деген түсінік дұрыс емес. Процедура кезінде қатты ауырсыну, бас айналу немесе әлсіздік байқалса, маманға бірден айту қажет.
– Электрофорез, лазер, магнит және ультрадыбыстық терапия туралы не айтасыз?
– Бұл әдістердің әрқайсысының өзіндік көрсетілімі бар. Электрофорезде электр тогы, фонофорезде ультрадыбыс қолданылады. Лазерлік, магниттік және ультрадыбыстық терапия да белгілі бір медициналық жағдайларда тағайындалады.
Ең бастысы – мұндай процедураларды өз бетінше таңдап, бақылаусыз қолданбау. Физиотерапияны жарнамаға немесе таныстардың кеңесіне қарап емес, дәрігердің ұсынысымен қабылдаған дұрыс.
– Инсульттен немесе жарақаттан кейін оңалтуды қашан бастаған жөн?
– Бұл әр пациенттің жағдайына байланысты. Оңалтудың басталу мерзімін диагнозына, жалпы денсаулық жағдайына және медициналық қауіпсіздікке қарай дәрігер анықтайды. Ең маңыздысы – «толық жазылғанша күтейін» деп реабилитацияны себепсіз кейінге қалдырмау.
– Үй жағдайында денсаулықты сақтау үшін қандай кеңес бересіз?
– Ұзақ уақыт қозғалыссыз отырмаңыз, дене белсенділігін біртіндеп арттырыңыз. Дәрігер ұсынған емдік жаттығуларды жүйелі орындау маңызды.
Бел немесе буын ауырғанда бірден массажға немесе қыздыруға асықпай, алдымен ауырсынудың себебін анықтау қажет. Интернеттегі кез келген кеңеске сене бермей, денсаулыққа қатысты мәселелер бойынша маманға жүгінген дұрыс.
– Қандай жағдайда физиотерапияны өз бетінше бастауға болмайды?
– Диагноз анықталмаған кезде, дене қызуы көтерілгенде, жағдай күрт нашарлағанда немесе түсініксіз қатты ауырсыну болғанда физиотерапияны өз бетіңізше бастауға болмайды.
Ал кеуде тұсының қатты ауыруы, тыныс алудың қиындауы, есінен тану, дененің бір бөлігінің кенет әлсіреуі немесе сөйлеудің бұзылуы сияқты белгілер болса, физиотерапияға бармай, шұғыл медициналық көмекке жүгіну қажет.
– Оқырмандарға айтар басты кеңесіңіз қандай?
– Денсаулықты кейінге қалдырмаңыз. Ауырсыну немесе қозғалыстың шектелуі ұзақ уақыт сақталса, дәрігерге көрініңіз. Реабилитация тек аппараттық процедурадан тұрмайды. Қозғалыс, емдік дене шынықтыру, маманның кеңесі және пациенттің өз белсенділігі – қалпына келу процесінің маңызды бөліктері. Ең бастысы – өз бетіңізше ем қабылдамай, денсаулығыңызға жауапкершілікпен қараңыз.
– Кеңесіңізге рақмет!
Сұхбаттасқан –
Аяужан ЖАЙЛАУҚЫЗЫ,
Алматы қаласы
