2022 жылғы конституциялық реформа еліміздің жаңа тарихындағы маңызды оқиғаның бірі болды. Сыртқы саясатқа да әсер етті. Бұл реформа мемлекеттің негізгі институттары арасында билік өкілеттіктерін қайта бөлу арқылы барынша әділ саяси жүйе құруға септігін тигізді. Сондай-ақ, нарық қағидаттарына, адал әрі еркін бәсекелестікке, ресурстарды әділ бөлу ұстанымына негізделген жаңа экономикалық саясатқа көшу үдерісі басталды. Ұлттық экономиканы дамыту ісі азаматтардың әл-ауқатын жақсартуға, Қазақстанның өңірдегі көшбасшылық рөлін сақтауға және халықаралық беделін күшейтуге бағытталған.
Сарапшылар Қасым-Жомарт Тоқаевтың сыртқы саясатын теңгерімді, прагматикалық және дербес бағыт ретінде жоғары бағалайды. Ол жаңа экономикалық саясатты іске асыруға басымдық бере отырып, Ресеймен ынтымақтастықты және АҚШ-пен, сондай-ақ басқа да халықаралық серіктестермен инвестициялық, цифрлық және энергетикалық байланыстарды нығайтуға бағытталған көпвекторлы саясатты жүргізуге күш салуда деп қорытындылайды.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның сыртқы саясатын теңгерімді, көпвекторлы және ұлттық мүддеге негізделген прагматикалық бағытта жүргізуде. Ол дербес сыртқы саясат ұстанымын және жаңа жаһандық сын-қатерлерге бейімделген, «Көпвекторлы 2.0» деп аталатын стратегияны жүзеге асыруда.
Тоқаевтың сыртқы саясаттағы негізгі бағыттары мен ұстанымдары:
Дербестік және ұлттық мүдде: Қазақстанның сыртқы саясаты әрдайым дербес және мемлекеттік мүдделерді қорғауға бағытталған.
Көпвекторлы 2.0: Жаһандық геосаяси қақтығыстар жағдайында күш орталықтары арасындағы тепе-теңдікті сақтау мен сындарлы сұхбатты арттыру.
Әлеуметтік-гуманитарлық салада ауқымды өзгерістер жүзеге асырылып жатыр. Ғылым, білім және мәдениет озық ойлы ұлт болуға ықпал ететін басты үш тірек ретінде жарияланды.
Сонымен бірге, қазір әлемде геосаяси, экономикалық, климаттық, демографиялық және көші-қон факторларынан туындайтын түбегейлі өзгерістер жүріп жатыр. Жаппай цифрландыру ісінің және жасанды интеллектінің негізінде жаңа технологиялық тәртіп қалыптасып келеді. Бұл үдерістер қазіргі заманғы қоғамдардың әлеуметтік құрылымдарына, соның ішінде Қазақстанға едәуір ықпалын тигізеді.
Қазақстанның сыртқы саясаты — ұлттық мүдделерді қорғауға, қауіпсіздікті қамтамасыз етуге және экономикалық дамуға бағытталған көпвекторлы, теңгерімді және прагматикалық бағыт. Ол бейбітшілікті сүйгіштік, халықаралық құқықты сыйлау және көршілес мемлекеттермен (Ресей, Қытай) әрі жетекші державалармен (АҚШ, ЕО) сындарлы қарым-қатынас орнату қағидаттарына негізделген.
Қазақстанның сыртқы саясатын іске асырудың негізгі бағыттары:
Көпвекторлы дипломатия: Ресеймен стратегиялық серіктестік, Қытаймен жан-жақты ынтымақтастық, АҚШ және Еуропалық Одақпен экономикалық байланыстарды дамыту.
Өңірлік интеграция: Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО), Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымы (ҰҚШҰ), Шанхай ынтымақтастық ұйымы (ШЫҰ) аясындағы белсенді әрекеттер.
Жаһандық бастамалар: Ядролық қаруды таратпау режимін нығайту, дінаралық сұхбатты (Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съезі) қолдау.
Экономикалық дипломатия: Шетелдік инвестицияларды тарту, экспортты қолдау және халықаралық көлік-логистикалық дәліздерді дамыту.
«Қазақстан – өз геосаяси аймағында осындай ауқымды реформалар жасап жатқан бірден-бір ел. Жаңартылған Конституция және елімізде болып жатқан өзгерістер – осының айқын дәлелі», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
«Біздің басты міндетіміз-егемендікті нығайту және ұлттық мүдделерімізді қорғау. Сондықтан Қазақстан белсенді халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асыруды жалғастырады, ал елдің сыртқы саясаты әрдайым дербес болады. Біздің барлық жетістіктеріміз қоғамдағы бірлік пен келісімнің арқасында мүмкін болды. Қандай да бір қиындықтарға қарамастан, біз жоспарланған жолдан бас тартпаймыз. Тек осылай ғана біз алға қойған барлық мақсаттарға қол жеткізе аламыз, ал Қазақстан нағыз прогрессивті, жасампаз және озық елге айналады», - деп сендірді Мемлекет басшысы.
Нағашыбай Қабылбек
